 |
Astronomie nieuwsbrief maart 2010 |
|
 |
| |
| Vanaf
december tot nu hebben we, dankzij heldere nachten, veel van de sterren
kunnen genieten. |
|
Hoewel
Stier en Orion still nog steeds te zien zijn, staan ze nu verder naar het
westen. Het zuiderkruis komt nu op |
|
in het zuid-oosten en Mars, de rode planeet,
staat helder in het noorden. |
| |
|
| Mars |
| Mars
wordt vaak aangeduid als de rode planeet vanwege zijn rode uiterlijk door
ijzer-oxide (roest). |
| Normaal
staat Mars zover weg dat hij zelfs in een grote telescoop niet meer is
dan een rode stip. Deze stoffige, |
|
rotsachtige planeet
is veel koeler dan Aarde, aangezien zijn baan om de zon gemiddeld 50%
verder van de zon is. |
|
Oppervlakte temperaturen variëren van -133°C bij de polen in de winter, tot
een aangename 27°C in de zomer. |
|
De gemiddelde afstand tot de zon is
1,52 AE (Astronomische Eenheid). 1 AE is de afstand tussen de zon en de
Aarde, |
|
ongeveer 150
miljoen kilometer. |
 |
|
De kortste afstan tot de Aarde is 56 miljoen
km en |
|
400 miljoen km is de afstand het verst van de
Aarde, |
|
die Mars op 30 Maart zal bereiken. |
|
|
|
Mars draait om de zon in 687 dagen dus een
jaar is bijna |
|
twee keer zo lang als op Aarde. |
| |
De grootste vulkaan
in ons zonnestelsel, Olympus |
|
Mons (Latijns voor Berg Olympus) is op Mars
en rijst |
|
24 km boven de omliggende vlakten uit. |
| |
Mars heeft 2 manen: Phobos en Deimos. Beide
zijn klein |
| |
en Phobos draait zo
snel om Mars dat hij 2x per dag |
|
opgaat en
ondergaat, gezien vanaf Mars. |
|
|
|
|
|
top |
Leven op
Mars? |
|
In 1938
schiep Orson Welles paniek met zijn Amerikaanse radio drama (War
of the worlds), waarin de invasie van |
|
de
Marsmannen werd aangekondigt. Mensen verzamelden zich op straat omdat ze
werkelijk geloofden dat New Yersey |
|
aangevallen werd! |
|
In juli
1976 nam de Voyager 1 deze foto van wat heuvels in het Cydonia
gebied. |
|
 |
NASA gaf deze foto vrij, denkend dat het een
luchthartig |
|
verhaal zou opleveren, maar het liet veel
meer stof |
|
opwaaien dan ze
hadden gedacht. |
|
|
Net boven het midden kun je een gezicht zien
en dit heeft tot |
|
|
veel speculaties geleid over leven op Mars. |
|
|
Pas veel later
lieten nieuwe foto's van dit gebied met betere |
|
|
apperatuur, zien
dat het "gezicht" niets anders was dan |
|
|
een lichtspeling op het
landschap. |
|
|
|
|
|
Er is een
overweldigende hoeveel heid bewijs dat er ooit |
|
|
veel water op Mars
was. Een deel hiervan is nu opgeslagen |
|
|
in de dunne poolkappen maar wat is er met de rest gebeurd? Eén theorie is dat
het opgeslagen ligt in de permafrost, |
|
| |
net
onder het oppervlakte. |
|
|
Deze
maand kun je een documantaire zien op NGC over terravorming op Mars. Een
proces om een nieuwe wereld |
|
|
zaols
de aarde te vormen door de poolkappen te smelten en zo een atmosfeer te
creëren. Science-fiction of toekomst? |
|
|
|
|
|
Persoonlijk schat ik de kans dat er iets van
Mars komt op 1 uit 1 miljoen.... |
|
|
|
|
|
|
|
|
top |
Het Zuiderkruis. |
|
|
|
Dit sterrebeeld is alleen zichtbaar van het
zuidelijk halfrond en werd gebruikt om het zuiden te vinden. |
|
|
On deze tijd van het jaar kun je het
zuiderkruis zien in het zuid-oosten. |
|
|
De 2 heldere
sterren links in de foto zijn Hadar (of beta |
 |
|
|
Centauri)
boven en Rigel Kentaurus (of alpha Centauri) |
|
|
beneden. Samen
vormen zij de aanwijzers omdat ze |
|
|
naar het zuiderkruis wijzen. |
|
|
|
|
|
Rigel is eigenlijk
een driedubbele ster, bestaande uit twee |
|
|
zon-achtige
sterren, alpha
Centauri A en alpha Centauri B |
|
|
en een kleine rode
dwerg Proxima Centauri genaamd. |
|
|
Deze laatse is de
dichtsbijzijnde ster van de zon op maar |
|
|
4, 24 lichtjaar. |
|
|
Net links van het
Zuiderkruis zie je een donkere vlek. Dit |
|
|
is een donkere
nevel, de kolenzak genaamd. Het is een |
|
|
koude
wolk van waterstof die het light van achterliggende sterren blokkeerd. Het
ligt op ongeveer 500
lichtjaar ver. |
|
|
|
|
|
| |
Tussen de kolenzak en de linkerster van het
kruis ligt de "jewelbox". Dit is een open sterren cluster op 7.000 lichtjaar. |
|
|
Zelfs met een verrekijker kun je de gloeiende
juwelen in de nachtelijke hemel zien. |
|
|
|
|
|
|
Afrikaanse
sagen. |
|
|
|
De kolenzak werd door de Nyae !Kung Bushmannen
" de oude zak van de nacht" genoemd. |
|
|
De /Xam Bushman kennen de aanwijzers (Alpha en
Beta Centauri) als leeuwen en de drie helderste sterren in Crux |
|
|
als
leeuwinnen. |
|
|
|
|
|
|
top |
Wat is een ster? |
|
|
|
Een
ster is een roterende bol plasma, heet geïoniseerd gas. |
|
|
Nadat
de kern van een nieuwe ster opgewarmd is door samentrekking van de
zwaartekracht, vind de kernfusie plaats. |
|
|
De opgebouwde energie biedt weerstand aan de
enorme druk, en zo ontstaat een balans, waarbij een ster zoals onze
|
|
|
zon nog miljarden jaren stabiel blijft. |
|
|
 |
Een foto van de
zon, genomen door de SOHO space probe. |
|
|
|
|
|
De heetste gebieden
lijken bijna wit, terwijl de donkerdere |
|
|
rode gebieden
koelere temperaturen aanduiden. |
|
|
Een enorme plasma
wolk wordt uitgestoten recht boven. |
|
|
|
|
|
|
|
|
De zon wordt
geschat op een leeftijd van 4,6 miljard jaar. |
|
|
Het duurt nog eens
5 miljard jaar voordat de zon alle |
|
|
brandstof
opgebruikt heeft en een witte dwerg wordt. |
|
|
We hoeven ons dus
nog geen zorgen te maken! |
|
|
|
|
|
Het
oppervlak van de zon wordt de photosfeer genoemd en is ongeveer 500 kilometer
dik. |
|
|
Lichtgolven doen er ongeveer 8 minuten over om de afstand van de zon tot
Aarde af te leggen (150 miljoen km). |
|
| |
|
|
| |
De zon
heeft 6 zones. |
|
| |
1) de
kern |
|
| |
2) de
stralingszone |
|
| |
3 de
convectie zone in het interieur |
|
| |
4) het
zichtbare oppervlak, de photosfeer |
|
| |
5) de
chromosfeer |
|
| |
6) de
buitenste zone, de corona |
|
| |
|
|
|
top |
De zon
is magnetisch actief. Het heeft een sterk, steeds veranderend magnetisch
veld dat regelmatig de polen |
|
| |
wisselt. Elke 11 jaar worden het noorden en zuiden omgekeerd. |
|
| |
|
|
| |
Zonnevlekken op het oppervlak van de zon zijn gebieden met sterke
magnetische lading waardoor ze koeler en dus |
|
| |
donkerder zijn dan de omgeving gezien door een telescoop lijken ze bijna
zwart. |
|
| |
|
|
| |
Een
zonnevlam, ook wel "solar prominence" genoemd, treed op als de magnetische
energie die in de zonneatmosfeer |
|
|
opgebouwd is
opeens ontlaadt. Deze vlammen kunnen tot ver buiten de atmosfeer van de zon
strekken. |
|
|
|
|
|
|
Als je
ze op een rij legt passen er 110 Aardes in de diameter van de zon en de
massa is 1,3 miljoen keer |
|
|
die van
de Aarde. |
|
|
|
|
|
|
De
helderste ster die we op dit moment kunnen zien is Sirius in het
sterrenbeeld Canis
Major. |
|
|
Sirius A is de
heldere ster die we zien (links boven) |
 |
|
|
terwijl Sirius B een witte dwerg is. (de
kleine blauwe) |
|
|
|
|
|
Sirius A heeft ongeveer twee keer de massa
van onze |
|
|
zon en is 25 keer helderder. |
|
|
Sirius B weegt bijna twee keer zoveel als
onze zon |
|
|
maar is maar zo groot als de Aarde. |
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
top |
Maart en april hoogtepunten: |
|
| |
25
Maart: Maan op ongeveer 4° west van M44 (de Bijenkorf open cluster) met Mars
op zo'n 4.5° noord-west hiervan. |
|
| |
30
Maart: Volle maan |
|
| |
11
Maart: Mars in aphelion (verste afstand van de zon) |
|
| |
11
Maart - 16 April: Delta Pavonids meteorieten regen (02:00 - 04:30) |
|
| |
12 - 12
April: Om 05:00 zie je een afnemende maan samen met Jupiter. Uranus
en Neptunus kunnen met de verrekijker gezien worden. |
|
| |
14
April: Nieuwe maan |
|
| |
28
April: Volle maan |
|
|
|
|
|
| |
vanuit Balule: veel
plezier en helder luchten |
|
|
